PPWR (Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2025/40): η νέα εποχή για τις βιώσιμες συσκευασίες ξεκινά.
- Georgios Daskalelos
- πριν από 5 ημέρες
- διαβάστηκε 9 λεπτά
Έγινε ενημέρωση: πριν από 9 ώρες
Η Συσκευασία αλλάζει, με σημαντικές αλλαγές προδιαγραφών παραγωγής, διακίνησης, χρήσης, ανακύκλωσης συσκευασιών εισαγωγέων, παραγωγών, εστίαση, ταχυφαγεία, delivery, ξενοδοχεία, καταναλωτές. Ο νέος Κανονισμός εκίνησε ήδη την εφαρμογή του για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας (PPWR [Packaging and Packaging Waste Regulation]) φέρνει ένα νέο πλαίσιο κανόνων για τον τρόπο με τον οποίο οι συσκευασίες σχεδιάζονται, παράγονται, χρησιμοποιούνται, επαναχρησιμοποιούνται και τελικά διαχειρίζονται ως απόβλητα.
Για χρόνια, η συζήτηση γύρω από τη βιωσιμότητα της συσκευασίας περιστρεφόταν κυρίως γύρω από ένα ερώτημα: "Μπορεί αυτή η συσκευασία να ανακυκλωθεί;" Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός συσκευασίας (ΕΕ) 2025/40 έρχεται να προσθέσει μια πολύ μεγαλύτερη ερώτηση: "Μήπως χρειάζεται να είναι έτσι η συσκευασία εξαρχής ανακυκλώσιμη;"
Η συσκευασία, με άλλα λόγια, παύει σταδιακά να είναι ένα απλό λειτουργικό υλικό και γίνεται αντικείμενο σχεδιασμού, προμηθειών, λειτουργίας και κανονιστικής συμμόρφωσης.
Ο PPWR τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και εφαρμόζεται γενικά από 12 Αυγούστου 2026, ενώ αρκετές από τις ουσιαστικότερες απαιτήσεις του ενεργοποιούνται σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
Δεν αφορά μόνο τον παραγωγό μιας πλαστικής ή χάρτινης συσκευασίας. Αφορά τον παραγωγό τροφίμων, το e-shop, το ξενοδοχείο, το εστιατόριο, την καφετέρια, το ταχυφαγείο, την επιχείρηση delivery, τον εισαγωγέα, τον διανομέα αλλά και κάθε επιχείρηση που χρησιμοποιεί συσκευασίες στο πλαίσιο της δραστηριότητάς της.
Ποιες είναι οι αλλαγές που φέρνει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός PPWR (2025_40 [Ε.Ε.]) στη νομοθεσία συσκευασίας;
Προοίμιο - Γιατί ο νέος Κανονισμός είναι διαφορετικός από άλλους:
Η προηγούμενη ευρωπαϊκή προσέγγιση είχε σε μεγάλο βαθμό ως επίκεντρο τη διαχείριση του αποβλήτου. Το νέο πλαίσιο πηγαίνει ένα βήμα νωρίτερα. Δεν ρωτά μόνο: "Τι θα γίνει με τη συσκευασία όταν πεταχτεί;", 'ρωτά': "Γιατί χρησιμοποιήθηκε αυτή η συσκευασία εξαρχής; Πόσο υλικό χρειάζεται; Μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί; Είναι σχεδιασμένη ώστε να ανακυκλώνεται; Περιέχει προβληματικές ουσίες; Και μπορεί να ενταχθεί σε ένα πραγματικό σύστημα κυκλικής χρήσης;". Αυτό είναι που κάνει τον PPWR ιδιαίτερα σημαντικό για τις επιχειρήσεις.
Οι αλλαγές που έρχονται στην πράξη για επιχειρήσεις και καταναλωτές:
Λιγότερη και πιο 'λογική' συσκευασία:
Ο Κανονισμός εισάγει απαιτήσεις για ελαχιστοποίηση της συσκευασίας. Δεν αρκεί πλέον μια συσκευασία να είναι τεχνικά κατάλληλη. Πρέπει να μην περιέχει περισσότερο υλικό ή περισσότερο όγκο από αυτόν που είναι αναγκαίος για τη λειτουργία και την προστασία του προϊόντος. Ειδικά για τις συσκευασίες προς πώληση, ο κενός χώρος πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για τη λειτουργικότητα και την προστασία του προϊόντος. Αυτό μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον σχεδιασμό προϊόντων, τις προδιαγραφές συσκευασίας και τις προμήθειες.
Το 'τεράστιο κουτί με λίγο προϊόν' αποκτά ημερομηνία λήξης:
Για ομαδοποιημένες συσκευασίες, συσκευασίες μεταφοράς και συσκευασίες ηλεκτρονικού εμπορίου, ο Κανονισμός προβλέπει ότι ο κενός χώρος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 50% του συνολικού όγκου. Η συγκεκριμένη απαίτηση προβλέπεται να εφαρμοστεί από το 2030, με την ακριβή μεθοδολογία υπολογισμού να καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που έχει σημασία, διότι υλικά πλήρωσης θεωρούνται κενός χώρος:
Δηλαδή χαρτοκομμένα υλικά, air cushions, bubble wrap, αφρώδη υλικά, ξυλόμαλλο, πολυστυρένιο και αντίστοιχα υλικά δεν 'εξαφανίζουν' το κενό από τον υπολογισμό.
Τι σημαίνει αυτό για ένα e-shop; Ένα προϊόν 20 × 20 × 10 cm δεν θα μπορεί επ' αόριστον να ταξιδεύει σε ένα τεράστιο κουτί 50 × 40 × 40 cm επειδή 'έτσι βολεύει την αποθήκη'.
Ο σχεδιασμός της συσκευασίας και η διαδικασία fulfillment θα πρέπει να επανεξεταστούν.
Ανακυκλωμένο υλικό: η συσκευασία δεν θα βασίζεται μόνο σε πρωτογενείς πρώτες ύλες:
Ο PPWR αυξάνει σταδιακά τις απαιτήσεις για τη χρήση ανακυκλωμένου περιεχομένου, ιδιαίτερα στις πλαστικές συσκευασίες. Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση με τον προμηθευτή δεν θα περιορίζεται στο: "Πόσο κοστίζει το κουτί;" αλλά θα γίνεται ολοένα περισσότερο: "Από τι αποτελείται; Πόσο ανακυκλωμένο υλικό περιέχει; Μπορεί να τεκμηριωθεί; Πληροί τις απαιτήσεις του Κανονισμού;" Άρα οι προδιαγραφές προμήθειας και η τεκμηρίωση των υλικών αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Συγκεκριμένα, από την 1η Ιανουαρίου 2030, το πλαστικό μέρος των συσκευασιών που διατίθενται στην αγορά πρέπει να περιέχει κατώτατα υποχρεωτικά ποσοστά ανακυκλωμένου υλικού από μετακαταναλωτικά απόβλητα:
30% για πλαστικές συσκευασίες ευαίσθητες στις επαφές (π.χ. συσκευασίες τροφίμων) που έχουν ως κύριο συστατικό το PET.
10% για πλαστικές συσκευασίες ευαίσθητες στις επαφές από άλλα πλαστικά υλικά (εκτός PET), με εξαίρεση τις φιάλες αναψυκτικών.
30% για πλαστικές φιάλες ποτών μίας χρήσης.
35% για όλες τις υπόλοιπες πλαστικές συσκευασίες (π.χ. συσκευασίες μεταφοράς, e-commerce, φιλμ παλετοποίησης).
Η επαναχρησιμοποίηση γίνεται πραγματικό επιχειρηματικό μοντέλο που δεν περιορίζεται στην ανακύκλωση:
Θέλει περισσότερες επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες μέσα σε οργανωμένα συστήματα επαναχρησιμοποίησης και δεν σημαίνει απλώς: "πάρε ένα πιο ανθεκτικό ποτήρι και χρησιμοποίησέ το δεύτερη φορά". Η επαναχρησιμοποιούμενη συσκευασία πρέπει να μπορεί να ενταχθεί σε σύστημα όπου μπορεί να επιστραφεί, να αδειάσει, να καθαριστεί, να επαναπληρωθεί και να χρησιμοποιηθεί ξανά με ασφαλή τρόπο.
Καφετέριες, εστιατόρια και delivery: ο πελάτης μπορεί να φέρνει το δικό του δοχείο:
Αυτό είναι από τα σημεία που θα γίνουν πολύ ορατά στην καθημερινότητα. Έως τις 12 Φεβρουαρίου 2027, οι επιχειρήσεις του HoReCa που διαθέτουν takeaway ζεστά ή κρύα ποτά πρέπει να διαθέτουν σύστημα που επιτρέπει στον καταναλωτή να φέρει το δικό του δοχείο και να το γεμίσει. Η απαίτηση αφορά επίσης takeaway τρόφιμα. Η δυνατότητα πρέπει να προσφέρεται χωρίς επιπλέον χρέωση και η επιχείρηση πρέπει να ενημερώνει κατάλληλα τον καταναλωτή μέσω σχετικής σήμανσης. Ένα απλό παράδειγμα: Ο πελάτης μπαίνει στην καφετέρια με το δικό του θερμός. Δεν θα πρέπει η απάντηση να είναι: "Δεν γεμίζουμε ξένα ποτήρια.". Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει οργανώσει διαδικασία ώστε να μπορεί να εξυπηρετήσει αυτή την επιλογή, καθώς οι επιχειρήσεις HoReCa που διαθέτουν takeaway τρόφιμα ή ποτά θα πρέπει να προσφέρουν και επιλογή επαναχρησιμοποιούμενης συσκευασίας μέσα σε σύστημα επαναχρησιμοποίησης.
Με άλλα λόγια: takeaway > disposable packaging μετακινείται σταδιακά προς: takeaway > reusable packaging/ reuse system.
Και αυτό αφορά πολύ περισσότερο το επιχειρησιακό μοντέλο μιας επιχείρησης από όσο φαίνεται αρχικά.
Επίσης από τις 12 Φεβρουαρίου 2028, οι επιχειρήσεις του τομέα εστίασης θα πρέπει να προσφέρουν στους πελάτες και τη δυνατότητα επιλογής προϊόντων σε επαναχρησιμοποιούμενες συσκευασίες, στο πλαίσιο συστήματος επαναχρησιμοποίησης.
Fast food: αλλάζει ακόμη και η λογική των μικρών ατομικών συσκευασιών:
Στο στόχαστρο μπαίνουν συγκεκριμένες μορφές πλαστικών συσκευασιών μίας χρήσης. Ο Κανονισμός προβλέπει από το 2030 περιορισμούς για συγκεκριμένες μορφές συσκευασίας που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα V, μεταξύ άλλων για ορισμένες συσκευασίες τροφίμων και ποτών που καταναλώνονται εντός εγκαταστάσεων HoReCa. Εδώ χρειάζεται προσοχή γιατί δεν σημαίνει ότι από μία συγκεκριμένη ημερομηνία εξαφανίζονται όλες οι ατομικές συσκευασίες sauce ή όλα τα πλαστικά δοχεία. Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες, εξαιρέσεις και μεταβατικές διατάξεις. Η κατεύθυνση όμως είναι σαφής: λιγότερες συσκευασίες μίας χρήσης εκεί όπου υπάρχει πρακτική δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης ή διαφορετικής διάθεσης του προϊόντος. Για ένα fast-food αυτό μπορεί να σημαίνει επανεξέταση από το κουτί και το ποτήρι μέχρι τα μικρά sachets και τα επιμέρους συνοδευτικά της παραγγελίας. και σε κάθε περίπτωση από Από την 1η Ιανουαρίου 2030 (βάσει του Παραρτήματος V), οι πλαστικές συσκευασίες μίας χρήσης για ατομικές μερίδες (σάλτσες, κρέμες, ζάχαρη, καρυκεύματα, επιδόρπια) απαγορεύονται καθολικά στον κλάδο HoReCa, εκτός εάν πρόκειται για επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες catering σε νοσοκομεία, σχολεία ή ιδρύματα, ή αν η συσκευασία απαιτείται για λόγους υγιεινής που πιστοποιούνται ρητά.
Ξενοδοχεία: από τα mini amenities στα refill systems:
Και εδώ έχουμε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Τα γνωστά μικρά μπουκαλάκια: shampoo, αφρόλουτρο, conditioner, body lotion και άλλα αντίστοιχα amenities μίας χρήσης αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της κατεύθυνσης που παίρνει η ευρωπαϊκή πολιτική για τις συσκευασίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί μάλιστα ρητά τα μικρά μπουκαλάκια shampoo των ξενοδοχείων ως παράδειγμα συσκευασιών που πρέπει να περιοριστούν. Η λογική είναι προφανής: μικρό μπουκαλάκι > χρήση λίγων ημερών > απόρριψη, που πλέον αντικαθίσταται από ένα σύστημα: μεγαλύτερη συσκευασία > dispenser > refill > επαναχρησιμοποίηση του συστήματος. Έτσι, ένα ξενοδοχείο μπορεί για παράδειγμα να εγκαταστήσει έναν επιτοίχιο dispenser με μεγαλύτερη χωρητικότητα, ο οποίος επαναπληρώνεται από μεγαλύτερες συσκευασίες.
Αλλαγές στην αξιοποίηση του PFAS:
Τι είναι αυτό το 'περίεργο συστατικό' που πρέπει να προσέξουν οι επιχειρήσεις; Εδώ μπαίνουμε σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κομμάτι του Κανονισμού. PFAS είναι τα αρχικά του όρου Per- and Polyfluoroalkyl Substances, δηλαδή υπερ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες. Δεν πρόκειται για μία συγκεκριμένη ουσία. Είναι μια μεγάλη οικογένεια χιλιάδων χημικών ουσιών με ιδιαίτερες ιδιότητες αντοχής στο νερό, το λίπος, τη θερμότητα και τη χημική διάσπαση. Για αυτό έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολλές εφαρμογές και, μεταξύ άλλων, σε ορισμένα υλικά συσκευασίας που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Το πρόβλημα είναι ότι αρκετές PFAS είναι εξαιρετικά επίμονες στο περιβάλλον και για αυτό είναι γνωστές ως 'forever chemicals'. Ο PPWR εισάγει συγκεκριμένους περιορισμούς για PFAS (25 ppb για μεμονωμένα PFAS, 250 ppb για το άθροισμα αυτών και 50 ppm για το συνολικό οργανικό φθόριο), σε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, με όρια συγκέντρωσης που καθορίζονται στον Κανονισμό. Άρα για έναν προμηθευτή συσκευασίας τροφίμων η ερώτηση δεν θα είναι πλέον μόνο: "Είναι χάρτινο;", αλλά: "Τι ακριβώς περιέχει το υλικό; Τι επικαλύψεις έχει;" Και αυτό είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η περιβαλλοντική νομοθεσία μετατρέπεται σε τεχνική και κανονιστική απαίτηση για την αλυσίδα προμηθειών.
Από μόνης της η ανακύκλωση δεν αρκεί χρειάζεται και "επαναχρησιμοποίηση":
Μία από τις βασικές κατευθύνσεις του PPWR είναι ότι οι συσκευασίες πρέπει να σχεδιάζονται με γνώμονα την ανακυκλωσιμότητα, τη δυνατότητα πραγματικής αξιοποίησής τους, αλλά και την επαναχρησιμοποίηση. Σημειώνεται ότι επειδή οι επιμέρους ποσοτικοί και χρονικοί στόχοι ανακύκλωσης ανά υλικό τελούν υπό συνεχή εξέλιξη και αναπροσαρμογή από τις αρμόδιες αρχές, σκοπίμως δεν παρατίθενται αναλυτικά, πέραν του ενδεικτικού στόχου για το πλαστικό που προβλέπει χρήση ανακυκλωμένου περιεχομένου σε ποσοστό έως και 55% έως το 2030. Εκτός όμως από την ανακύκλωση, τίθενται πλέον και αυστηροί στόχοι επαναχρησιμοποίησης:
Συσκευασίες μεταφοράς: 40% έως το 2030 → 70% έως το 2040.
Ομαδοποιημένες συσκευασίες: 10% έως το 2030 → 25% έως το 2040.
Συσκευασίες για αλκοολούχα και μη αλκοολούχα ποτά: 10% έως το 2030 → 40% έως το 2040.
Με τα νέα δεδομένα, το πλαίσιο μετακινείται οριστικά προς συσκευασίες που μπορούν να ενταχθούν ουσιαστικά σε οργανωμένα συστήματα συλλογής, διαλογής και επαναχρησιμοποίησης. Παράλληλα, οι προβλεπόμενοι στόχοι για τη χρήση ανακυκλωμένου περιεχομένου, ιδιαίτερα στις πλαστικές συσκευασίες, καθιστούν σαφές ότι η επιλογή του κατάλληλου υλικού και του σωστού προμηθευτή θα αποκτήσει πλέον ζωτική σημασία για την επιβίωση κάθε επιχείρησης.
Ανακυκλωσιμότητα στην πράξη (Οι νέες βαθμίδες απόδοσης):
Η επιλογή των υλικών συσκευασίας δεν θα γίνεται πλέον τυχαία, καθώς ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός εισάγει συγκεκριμένες Βαθμίδες Ανακυκλωσιμότητας (Βαθμίδες Α, Β και Γ), οι οποίες αξιολογούν πόσο εύκολα ένα υλικό μπορεί να επανέλθει στον παραγωγικό κύκλο. Το ελάχιστο κριτήριο σχεδιασμού ξεκινά από το 70% και φτάνει έως το 95% για την ανώτατη βαθμίδα. Τα επόμενα χρόνια, το πλαίσιο αυτό γίνεται σταδιακά πολύ πιο αυστηρό για την αγορά.
Συγκεκριμένα, από το 2035, οι συσκευασίες που υπολείπονται των προδιαγραφών και βρίσκονται κάτω από το όριο του 70% θα βρεθούν αντιμέτωπες με σημαντικούς περιορισμούς στη διάθεσή τους.
Η πίεση αυξάνεται ακόμα περισσότερο από το 2038, όπου οι αυστηροί περιορισμοί κυκλοφορίας θα αγγίξουν και τις συσκευασίες που υπολείπονται του 80%, καθώς η Ευρώπη θα εξετάζει πλέον αν ένα υλικό ανακυκλώνεται πραγματικά σε ευρεία κλίμακα και όχι μόνο στη θεωρία.
Αυτή η σταδιακή κλιμάκωση δείχνει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να στραφούν άμεσα σε υλικά υψηλής απόδοσης, αφήνοντας πάντα ένα μικρό παράθυρο για πολύ ειδικές κατηγορίες προϊόντων ή εξαιρέσεις που ενδέχεται να προβλέπονται για λόγους ασφάλειας και υγιεινής.
Παράλληλα όμως γίνεται πιο 'καθαρό' και το 'ζύγισμα' της ανακύκλωσης: Αντιθέτως με ότι κάποιες φορές συνηθιζόταν στην αγορά και το βάρος της ανακύκλωσης υπολογιζόταν 'στο περίπου', με τα κέντρα διαλογής να ζυγίζουν ολόκληρα φορτηγά μαζί με λάσπες, νερά και ακατάλληλα υλικά. Ο PPWR βάζει οριστικό τέλος σε αυτό το παραμύθι. Από εδώ και στο εξής, η επίσημη κρατική ζυγαριά στήνεται αυστηρά στην είσοδο του τελικού λιωτήρα, μετρώντας μόνο το 100% καθαρό υλικό που μετατρέπεται σε νέα πρώτη ύλη. Επιπλέον, για τις σύνθετες συσκευασίες, αν το δεύτερο υλικό (π.χ. το πλαστικό φιλμ lamination πάνω στο χαρτόνι) ξεπερνά το 5% του συνολικού βάρους, η συσκευασία 'σπάει' στα δύο. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν διπλή γραφειοκρατία και υψηλότερες εισφορές, γεγονός που καθιστά τα καθαρά μονοϋλικά (mono-materials) τον μοναδικό δρόμο επιβίωσης για την αγορά.
Η τεκμηρίωση της Βιωσιμότητας συσκευασίας, έρχεται σε πρώτο πλάνο...
Τι σημαίνουν όλα αυτά για μία επιχείρηση;
Η μεγάλη αλλαγή δεν είναι ότι θα αλλάξουν απλώς... τα κουτιά. Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι η συσκευασία αρχίζει να συνδέεται με πολλές διαφορετικές λειτουργίες της επιχείρησης:
Προμήθειες.
Σχεδιασμός προϊόντος.
Logistics.
Αποθήκευση.
Delivery.
Εξυπηρέτηση πελατών.
Χημική συμμόρφωση.
Περιβαλλοντική διαχείριση.
Τεκμηρίωση.
Ένα εστιατόριο θα πρέπει να εξετάσει διαφορετικά το takeaway.
Ένα ξενοδοχείο θα πρέπει να επανεξετάσει τα amenities.
Ένα e-shop θα πρέπει να εξετάσει τα κουτιά και τα υλικά πλήρωσης.
Ένας παραγωγός θα πρέπει να εξετάσει τον σχεδιασμό και τη σύνθεση της συσκευασίας.
Και ένας εισαγωγέας θα πρέπει να γνωρίζει πολύ καλύτερα τι ακριβώς εισάγει και τι τεκμηρίωση συνοδεύει το προϊόν.
Οι εξαιρέσεις:
Ο Κανονισμός δεν ισοπεδώνει τα πάντα. Προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις για λόγους υγείας, ασφάλειας ή παράδοσης. Έτσι, οι αυστηροί περιορισμοί δεν αγγίζουν τις καρτέλες (blisters) των χαπιών, τα σιρόπια, τις αποστειρωμένες συσκευασίες για σύριγγες, καθώς και τα rapid tests. Επίσης, εξαιρούνται ειδικές κατηγορίες όπως κάποια προϊόντα βρεφικής τροφής ή τροφές κλινικής σίτισης ή/ και άλλα προϊόντα που βρίσκουμε στο super market, όπως τα ξύλινα καλαθάκια για τις φράουλες, τα πήλινα δοχεία για γιαούρτι, τους φυσικούς φελλούς των κρασιών, ακόμα και το κερί προστασίας γύρω από τα κίτρινα τυριά, κ.ά.
Αρχεία Νομοθεσίας (Κατεβάστε):
Συμπέρασμα:
Η συσκευασία γίνεται πλέον θέμα επιχειρησιακής συμμόρφωσης. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ευρύτερης αλλαγής νομοθεσίας για τη συσκευασίας που βλέπουμε τα τελευταία χρόνια. Εκεί όπου βιωσιμότητα δεν σταματά πλέον σε ένα λογότυπο ανακύκλωσης πάνω σε ένα κουτί. Πηγαίνει στον σχεδιασμό του προϊόντος, στις προδιαγραφές του προμηθευτή, στη διαδικασία λειτουργίας, στη διαχείριση των υλικών και στην τεκμηρίωση της συμμόρφωσης. Και αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο ο PPWR δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που κατασκευάζουν συσκευασίες. Αφορά οποιαδήποτε επιχείρηση χρησιμοποιεί συσκευασία για να λειτουργήσει και να διαθέσει το προϊόν ή την υπηρεσία της στην αγορά. Η συσκευασία λοιπόν δεν είναι πλέον απλώς αυτό που βρίσκεται γύρω από το προϊόν. Σε αρκετές περιπτώσεις, θα είναι πλέον μέρος του τρόπου με τον οποίο η ίδια η επιχείρηση λειτουργεί.
Γεώργιος Δασκαλέλος
Σύμβουλος Βιωσιμότητας Επιχειρήσεων, Marketing και Ψηφιακού Μετασχηματισμού
Σχόλια