Η Υπερβολική Ανάλυση φέρνει Παράλυση. Αλλά όντως τη φέρνει(;)

Πότε η ανάλυση είναι δύναμη και πότε είναι χάσιμο χρόνου(;) Μήπως από μόνη της η ανάλυση δεν παραλύει· όταν έχει σκοπό, όρια και σφαίρα επιρροής.

Η γνωστή φράση: "η υπερβολική ανάλυση οδηγεί σε παράλυση" έχει γίνει καραμέλα. Χρησιμοποιείται συχνά χωρίς πλαίσιο και χωρίς διάκριση. Όμως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν αναλύουμε, αλλά πότε, γιατί και τι αναλύουμε. Η ανάλυση, όταν γίνεται σωστά, δεν καθυστερεί· επιταχύνει.

Τι εννοούμε πραγματικά όταν λέμε αναλύω:

• Όχι απλή σκέψη ή κουβέντα.

• Όχι συναισθηματική εκτόνωση.

  • Ανάλυση = δομημένη προσπάθεια κατανόησης ή/ και δημιουργίας προδιαγραφών με σκοπό απόφαση, κατεύθυνση ή βελτίωση.

Ο θεμελιώδης κανόνας - Σφαίρα επιρροής:

• Αναλύω μόνο ό,τι μπορώ να επηρεάσω.

• Ό,τι δεν αλλάζει με απόφαση, ενέργεια ή διαδικασία → δεν είναι αντικείμενο ανάλυσης.

  • Παράδειγμα (διαιτητής, παρελθόν και γεγονός - γεγονός και παρελθόν, εξωτερικές αποφάσεις).

Αναλύω μόνο ό,τι μπορώ να επηρεάσω.

Ας Aναλύσουμε πότε και πως πρέπει να Αναλύσουμε:

Γιατί αναλύω - ο πυρήνας της φιλοσοφίας:

1. Για να υπάρχει διαύγεια και κοινή κατανόηση μεταξύ όλων των εμπλεκομένων.

2. Για να είμαι σίγουρος ότι συζητάμε το ίδιο πράγμα.

3. Για να δομήσω τη σκέψη μου και να δω το ζήτημα πολυδιάστατα.

4. Για να δω βαθιά το πρόβλημα, όχι επιφανειακά.

5. Για να κατανοήσω πώς μικρές μεταβολές σήμερα φέρνουν μεγάλες αλλαγές στο χρόνο.

6. Για να έχω λύση όχι μόνο για το σήμερα, αλλά και για το αύριο.

7. Για να δημιουργώ πρότυπα, προδιαγραφές και frameworks που επαναχρησιμοποιούνται.

Τα πραγματικά πλεονεκτήματα της ανάλυσης:

• Μείωση λαθών στο μέλλον.

• Ταχύτερη λήψη αποφάσεων σε επαναλαμβανόμενες συνθήκες.

• Καλύτερη επικοινωνία και λιγότερες παρεξηγήσεις.

• Στρατηγική συνέπεια.

• Εξοικονόμηση χρόνου σε βάθος χρόνου, όχι μόνο άμεσα.

Άλλο η συνεχής σκέψη (overthinking) και άλλο η ανάλυση:

Εδώ χρειάζεται μια ξεκάθαρη διάκριση, γιατί συχνά όλα μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι. Το overthinking αφορά κυρίως την ανεξέλεγκτη, επαναλαμβανόμενη σκέψη χωρίς δομή, χωρίς στόχο και χωρίς αποτέλεσμα. Είναι εκείνες οι στιγμές που το μυαλό “παίζει” ξανά και ξανά τα ίδια σενάρια: όταν προσπαθείς να χαλαρώσεις και σκέφτεσαι προβλήματα, όταν είσαι με τον άνθρωπό σου και το μυαλό σου τρέχει σε εκκρεμότητες, όταν ξαπλώνεις για να ηρεμήσεις και τελικά κουράζεσαι περισσότερο. Αυτό πράγματι είναι πρόβλημα - όχι επειδή υπάρχει σκέψη, αλλά επειδή δεν υπάρχει πλαίσιο.

Η ανάλυση όμως είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Είναι χαρτογράφηση, είναι οργάνωση σκέψης, είναι δημιουργία προδιαγραφών, είναι συνειδητή προσπάθεια κατανόησης με αρχή, μέση και τέλος. Η ανάλυση έχει στόχο, έχει όρια και καταλήγει σε απόφαση ή σε πλαίσιο δράσης. Το overthinking σε κρατά στάσιμο· η ανάλυση σε πηγαίνει μπροστά. Το μπέρδεμα μεταξύ αυτών των δύο είναι που γεννά το κλισέ περί “παράλυσης”, όχι η ανάλυση αυτή καθαυτή.

Επίσης άλλο η ανάλυση και άλλο ο ψυχαναγκασμός:

Εδώ χρειάζεται μια ακόμα κρίσιμη διάκριση. Η ανάλυση συχνά συγχέεται όχι μόνο με το overthinking, αλλά και με τον ψυχαναγκασμό. Όμως πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Η ανάλυση είναι συνειδητή, ελεγχόμενη και στοχευμένη διαδικασία. Ο ψυχαναγκασμός, αντίθετα, δεν έχει στόχο· έχει ανάγκη. Ανάγκη αυτοεπιθεώρησης μίας καχεκτικής, εσωστρεφούς ιδεοληψίας. Δεν οδηγεί σε απόφαση, αλλά σε επανάληψη. Δεν φωτίζει το πρόβλημα, αλλά το ανακυκλώνει. Γκρεμίζει τον χρόνο όταν η ανάλυση τον επενδύει...

Πότε η ανάλυση όντως γίνεται πρόβλημα και όντως φέρνει παράλυση:

• Όταν αφορά ζητήματα χαμηλού ρίσκου ή χωρίς ουσιαστικό μακροπρόθεσμο αντίκτυπο.

• Όταν η διαθέσιμη πληροφορία έχει ήδη φτάσει σε επαρκές επίπεδο (80–90%) και η επιπλέον ανάλυση δεν αλλάζει την απόφαση.

• Όταν δεν οδηγεί σε σαφή απόφαση ή κατεύθυνση.

• Όταν επαναλαμβάνει τα ίδια δεδομένα και συμπεράσματα χωρίς νέα οπτική.

• Όταν αφορά θέματα εκτός σφαίρας επιρροής.

• Όταν χρησιμοποιείται ως αναβολή δράσης και όχι ως προετοιμασία.

• Όταν δεν έχει σαφή όρια, στόχο ή χρονικό τέλος.

Η κακή ανάλυση παραλύει. Η σωστή ανάλυση επιταχύνει.

Δεν σας πείσαμε ακόμα εεε(;). Ο.κ. συνεχίζουμε...

Αν η ανάλυση 'δεν έχει αξία', τότε γιατί οι αναλυτές πληρώνονται αδρά;

Αν η ανάλυση ήταν χάσιμο χρόνου, τότε δεν θα υπήρχαν οικονομικοί αναλυτές, data analysts, business analysts, στρατηγικοί σύμβουλοι, επιστήμονες, μηχανικοί και ερευνητές που πληρώνονται για να κάνουν ακριβώς αυτό: να αναλύουν. Κανείς δεν πληρώνει αδρά ανθρώπους 'απλώς... για να σκέφτονται'. Πληρώνει για δομημένη κατανόηση, για καθαρές αποφάσεις, για μείωση ρίσκου και για προβλέψιμα αποτελέσματα. Η ανάλυση έχει αξία όχι επειδή καθυστερεί τη δράση, αλλά επειδή βελτιώνει το υπόβαθρο επιτυχίας. Και σε έναν κόσμο όπου το λάθος κοστίζει: και σε χρόνο και σε χρήμα, η σωστή ανάλυση δεν είναι πολυτέλεια, είναι επένδυση.

Η σχέση ανάλυσης και καινοτομίας:

Ας το σκεφτούμε λίγο ψύχραιμα: υπήρξε άραγε ποτέ κάποια μεγάλη εφεύρεση, πατέντα ή τεχνολογικό άλμα που να μην προέκυψε μέσα από αμέτρητες ώρες μελέτης, έρευνας και ανάλυσης; Όχι μόνο πριν τη σύλληψη της ιδέας, αλλά και κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής της και ακόμη περισσότερο μετά, μέσα από δοκιμές, αποτυχίες, αναθεωρήσεις και βελτιώσεις. Η ιστορία της καινοτομίας δεν είναι ιστορία στιγμιαίας έμπνευσης· είναι ιστορία συστηματικής κατανόησης.

• Κάθε μεγάλο επίτευγμα βασίστηκε σε μελέτη και ανάλυση.

• Η ανάλυση δεν σκοτώνει τη δημιουργικότητα· της δίνει κατεύθυνση.

• Καινοτομία χωρίς κατανόηση είναι τυχαίο αποτέλεσμα.

  • Γιατί η ανάλυση είναι αυτή που εξωλκεί την λεπτομέρεια και η λεπτομέρεια είναι αυτή που κάνει τη διαφορά!

---

Συμπέρασμα:

Σκέψου σαν Ενήλικας - Νιώσε σαν Παιδί - Ανάλυσε σαν επιστήμονας!

Ίσως τελικά το πρόβλημα δεν είναι αν αναλύουμε, αλλά πώς συνδυάζουμε τη σκέψη, το συναίσθημα και τη λογική. Η ώριμη σκέψη απαιτεί ευθύνη και επίγνωση να αναγνωρίζεις τι μπορείς να επηρεάσεις και τι όχι. Το συναίσθημα χρειάζεται ελευθερία, όπως ενός παιδιού, για να υπάρχει δημιουργικότητα, περιέργεια και φαντασία. Και η ανάλυση χρειάζεται τη μεθοδικότητα του επιστήμονα: παρατήρηση, δεδομένα, προδιαγραφές και συμπεράσματα.

Όταν αυτά τα τρία συνυπάρχουν, η ανάλυση παύει να είναι βάρος και γίνεται εργαλείο εξέλιξης. Δεν καταπιέζει τη δημιουργικότητα· τη στηρίζει. Δεν ακυρώνει το συναίσθημα· το βάζει σε πλαίσιο. Και δεν οδηγεί σε παράλυση, αλλά σε καθαρές αποφάσεις που αντέχουν στον χρόνο. Γιατί η ουσιαστική ανάλυση δεν στοχεύει μόνο στη λύση του σήμερα — αλλά στη λύση και του αύριο.

Αααα(!) και εάν φτάσατε μέχρι εδώ, μάλλον η ανάλυση δεν σας παράλυσε. Κι αυτό λέει πολλά. : )

Γεώργιος Δασκαλέλος

Σύμβουλος Marketing και Εταιρικών Λειτουργιών με Ψηφιακό Μετασχηματισμό